15 Mayıs 2022 Pazar

Orhan Veli Şiirleri Üzerine Bir Tenkit

 



Ben serbest şiirden hoşlanmam. Orhan Veli, Türk şiirini katı kuralcılıktan kurtarmış. Canı sağ olsun. Kurtarmadığı hâl maalesef yeğdir.


Eskiden Türk şiirinde (ki “Türk” demek için de bin şahit ister) aruz vezni vardı. Müzikalitesi bu kadar yüksek, ziyadesiyle ahenkli olan bu vezin ise maalesef ve maatteessüf, Türk değil Arap diline uygundur! Onun için envaiçeşit ulama, sessiz harfleri tekrarlama (mesela “Endülüs’te Raks” şiirinde “bin kere” değil “bin kerre” yazılması) veya “feilün” ve “fâilün”ü değişe değişe kullanmak gibi dilde oyunlar yapmaktan gayri çare yoktur gibi.


Buna çare dilimize uygun olan hece ölçüsüne geçmekti. Varsayımımca Türk diline yakışan bir ölçüdür. Benim gibi aruz sevdalıları bile Koryürek’in şu dörtlüğündeki güzelliği görebilir:


“Şimdi mehtap ufukta ancak kanlı bir izdi.

Dalgalar kararmıştı... Bütün cihan sessizdi.

Öldürdüğü güzele ağlayan bu katilin

Elleri kanlı, fakat gözyaşları temizdi.”


Ne münasebetse şu insanın kalbine hitap eden ölçüyü de beğenemeyenler oldu ki şiiri “kuraldan kurtarmak” gibi bir karar verildi. Sebebini anlarım. Ama bunun kabulü benim için bin yıl geçse de kabil değildir. Şair dediğimiz; anlamsız, düzensiz düşüncelerini bile ince ve naif, ahenkli ve kafiyeli bir şekilde anlatabilecek kişi değil midir?


Şiir denilen, ince hisler ve latif sözlerle dolu olması gereken bu sanatın zamanla basitleştirilmesi, üstüne üstlük bu nev bir gerilemenin insanlarda istiğrap uyandırmaması asıl insanın havsalasının almayacağı bir şeydir!


Bu akımın öncüsü ise Orhan Veli. Aslında şahsına karşı özel bir husumetim yoktur. Evvela söylemediğim hata, şiirlerini de o kadar tatsız bulmam. Bir ve on arasından bu şiirlerin tatsızlığını numaralandırmam lazım gelse, yedi derim. Yani on üzerinden üç zevk. Toplumun %30’u bile Orhan Veli okumuyordur mesela. Çok şey kaybettiklerini de söylemek güç.


Buraya kadar serbest şiire kan güde güde yazdım. Ne yalan söyleyeceğim? Benim bile beğendiğim serbest şiirler vardır. “Göğe Bakma Durağı”nı sevmeyecek birinin olabilecek olması zaten başlı başına yalan gelir bana.


Tabii, serbest şiirlerin de bir artısı vardır canım. Şarkıları, aranjmanları yapılır. Aruz ve heceyle yazılan şiirlerden şarkı yapmak, şiirin kendi içindeki ahengi ve müziği öldürmek gibi bir şeydir (eğer ki ben Ahmet Haşim olsaydım, bunu “terennümü gece gökyüzünün yıldızlarını bile ürpertecek bir kuşu bir dirhem eti için öldürmek” gibi bir şeye benzetirdim). Serbest şiir zaten müzikaliteden yoksundur. Bu nev şiiri müziğe uydurmanın en iyi yolu da budur.


Uzun lafın kısası diyecek olursak, ben serbest şiirden pek hazzetmem. Başkası da böyle incelikten yoksun şiirde ne bulur, anlamam. Mizaçtaki kabalık, letafetteki eksiklik, olsa gerek. Arz ettim.



Hazan Lotis Gündoğdu

11 Mayıs 2022 Çarşamba

EX LİBRİS

 

Ex Libris Nedir? 

___

Bilge Sultan CAN

Genellikle kitap kapağının iç tarafında veya ilk sayfalardan birinin üstünde bulunan kitap etiketin veya sahiplik ifadesini tanımlamak için sıkça kullanılan Latince deyiştir.

Kitapseverlerin kitaplarının iç kapağına yapıştırdıkları üzerinde adlarının ve değişik konularda resimlerin yer aldığı küçük boyutlu grafik çalışmalar da denebilir. 

Ekslibris, kitap sahibini tanıtır, onu yüceltir ve kitabı ödünç alan kişiyi geri getirmesi konusunda uyarır. Bir mülkiyet işareti, sahiplenme göstergesidir. Kitabı hırsızlığa karşı korur. 


Ne Anlama Gelir? 

…. 'nın kütüphanesinden veya  ….' nın kitapları anlamına gelir. 

İlk Örneği

Exlibrisin ilk ve en eski örneğinin M.Ö. 1400 yıllarında açık mavi renk bir fayans üzerine yapıldığı, bunun da III. Amenofis'in kitaplığına ait olduğu ve bu levhaların papirüs rulolarını korumak için kullanılan ağaç sandıklara takıldığı tahmin edilmektedir.

Neden İhtiyaç Duyulmuş? 

Önceleri sadece kilisenin ve prenslerin ellerinde bulunan çok değerli el yazması kitaplar, matbaa sayesinde alt düzeydeki soylular ve eğitim görmüş burjuva sınıfı tarafından da elde edilmiştir. Böylece tek sayı olma durumunu kaybeden bu kitapların, hırsızlıktan ve kaybolmalardan korunması için özel bir mülkiyet işareti gerekliliği doğmuştur. 

Bu bağlamda ilk ekslibrisin 15. yüzyılda Güney Almanya'da kullanıldığı bilinmektedir. Bunlardan biri, 1450 yıllarında "Igler - kirpi” takma adıyla bilinen Alman papaz Johannes Knabenberg için yapılan ve çayırda bir çiçeği ısıran kirpinin resimlendiği 19 cm. boyutundaki Ekslibristir.


Bizim Ex Libris Çalışmalarımız:








 










Orhan Veli Şiirleri Üzerine Bir Tenkit

  Ben serbest şiirden hoşlanmam. Orhan Veli, Türk şiirini katı kuralcılıktan kurtarmış. Canı sağ olsun. Kurtarmadığı hâl maalesef yeğdir. Es...