11 Mayıs 2022 Çarşamba

EX LİBRİS

 

Ex Libris Nedir? 

___

Bilge Sultan CAN

Genellikle kitap kapağının iç tarafında veya ilk sayfalardan birinin üstünde bulunan kitap etiketin veya sahiplik ifadesini tanımlamak için sıkça kullanılan Latince deyiştir.

Kitapseverlerin kitaplarının iç kapağına yapıştırdıkları üzerinde adlarının ve değişik konularda resimlerin yer aldığı küçük boyutlu grafik çalışmalar da denebilir. 

Ekslibris, kitap sahibini tanıtır, onu yüceltir ve kitabı ödünç alan kişiyi geri getirmesi konusunda uyarır. Bir mülkiyet işareti, sahiplenme göstergesidir. Kitabı hırsızlığa karşı korur. 


Ne Anlama Gelir? 

…. 'nın kütüphanesinden veya  ….' nın kitapları anlamına gelir. 

İlk Örneği

Exlibrisin ilk ve en eski örneğinin M.Ö. 1400 yıllarında açık mavi renk bir fayans üzerine yapıldığı, bunun da III. Amenofis'in kitaplığına ait olduğu ve bu levhaların papirüs rulolarını korumak için kullanılan ağaç sandıklara takıldığı tahmin edilmektedir.

Neden İhtiyaç Duyulmuş? 

Önceleri sadece kilisenin ve prenslerin ellerinde bulunan çok değerli el yazması kitaplar, matbaa sayesinde alt düzeydeki soylular ve eğitim görmüş burjuva sınıfı tarafından da elde edilmiştir. Böylece tek sayı olma durumunu kaybeden bu kitapların, hırsızlıktan ve kaybolmalardan korunması için özel bir mülkiyet işareti gerekliliği doğmuştur. 

Bu bağlamda ilk ekslibrisin 15. yüzyılda Güney Almanya'da kullanıldığı bilinmektedir. Bunlardan biri, 1450 yıllarında "Igler - kirpi” takma adıyla bilinen Alman papaz Johannes Knabenberg için yapılan ve çayırda bir çiçeği ısıran kirpinin resimlendiği 19 cm. boyutundaki Ekslibristir.


Bizim Ex Libris Çalışmalarımız:








 










Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Orhan Veli Şiirleri Üzerine Bir Tenkit

  Ben serbest şiirden hoşlanmam. Orhan Veli, Türk şiirini katı kuralcılıktan kurtarmış. Canı sağ olsun. Kurtarmadığı hâl maalesef yeğdir. Es...